Masakr u Sa'si | |
---|---|
![]() Vojnik IDF-a u Sa'si, 30 oktobra 1948 | |
Lokacija | Sa'sa |
Koordinate | 33°01′43″N 35°23′40″E / 33.02861°N 35.39444°E |
Datum | 15. februar 1948 |
Mrtvih | 60 |
Žrtve | Arapski civili |
Počinioci | Palmah |
Masakr u Sa'si je bio masakr nad palestinskim civilima koji su počinile snage Palmaha 15. februara 1948.
U februaru 1948. Yigal Allon, komandant Palmaha na sjeveru, naredio je napad na Sa'su. Naređenje je dobio Moshe Kelman, zamjenik komandanta Trećeg bataljona. Naredba je glasila: "Morate dignuti u zrak dvadeset kuća i ubiti što više ratnika".[1][2] Prema Ilanu Pappéu, "ratnike" treba čitati kao "seljane" da bi se pravilno razumjelo naređenje.[1] Khalidi, pozivajući se na "Historiju Hagane" Ben-Ziona Dinura, kaže da su masakr označili kao "jedan od najhrabrijih napada na neprijateljsku teritoriju."[2]
Jedna historija iz 1948. tvrdi da je razlog za napad bio vraćanje povjerenja jevrejske javnosti u njihove borbene snage nakon pogibije svih pripadnika voda koji su pokušavali da nabave zalihe u selu Etzion mjesec dana ranije.[3]
Štaviše, prema Efraimu Karshu, od 20. do 21. januara oko 400 naoružanih arapskih boraca iz 2. Yarmuk puka Arapske oslobodilačke armije sa sjedištem u Sa'si izvelo je napade na izolovani kibuc Yehiam u zapadnoj Galileji.[4]
Dana 15. februara 1948. jedinica Palmah ušla je u selo tokom noći i, bez otpora, podmetnula eksploziv na neke od kuća. Tada je objavljeno da je deset ili više kuća potpuno ili djelimično uništeno i da je ubijeno 11 seljana (od toga 5 male djece).[5] Prema zvaničnoj historiji Hagane, selo je korišteno kao baza za arapske borce.[2][4] Međutim, izvještaji štampe u to vrijeme koje je pozicionirao Khalidi to opovrgavaju, budući da su se jedinice Palmah sastale "bez otpora" u selu.[2] Prema Benvenistiju (koji navodi datum napada kao 14. februar), jedinice Palmaha koje su izvršile raciju u Sa'si ubile su 60 ljudi i srušile 16 kuća.[6]
Tek 30. oktobra 1948, kao dio operacije Hiram, snage Hagane okupirale su Sa'su. Oni seljani koji već nisu pobjegli su protjerani. U ovom trenutku postoje i optužbe za ratne zločine. Sjeverna komanda OC Moshe Carmel je kasnije izvijestila da su vidjeli dokaze o ubistvima, a zvanična istraga majora Emanuela Yalana sugerisala je da su neki seljani, uključujući neke s invaliditetom, možda ubijeni nakon što je selo okupirano. Međutim, relevantni dosijei ostaju zatvoreni za historičare.[7]
Trenutno postoji nekoliko ostataka palestinskog sela Sa'sa, sa izuzetkom seoske džamije, koja je sada pretvorena u kulturni centar kibuca.
Palestinski historičar Walid Khalidi opisao je 1992. ostatke sela: "Neke od starih maslina su ostale, a određeni broj zidova i kuća još uvijek stoji. Neke od kuća trenutno koristi kibuc Sasa; jedna od njih ima lučni ulaz i lučne prozore. Veliki dio okolnog zemljišta je pošumljen, a ostatak obrađuju izraelski farmeri."[8]